Koray
New member
Renax Boykot Ediliyor mu? Bir Deterjan Paketinin Peşinde Başlayan Hikâye
Renax Boykot Ediliyor mu? Bir Market Rafının Önünde Başlayan Hikâye
Geçenlerde markette deterjan reyonunun önünde öylece kaldığımı fark ettim. Elimde alışveriş listesi, önümde onlarca farklı marka vardı. Normalde beş dakikada alıp çıkacağım bir ürün için telefonumu çıkarıp “Renax boykot mu?” diye aramaya başladım.
Asıl ilginç olan, sorunun kendisinden çok neden bu kadar önemli hale geldiğiydi.
Bir markanın deterjan olması, ilk bakışta oldukça sıradan bir mesele gibi görünüyor. Sonuçta çamaşır yıkayacağız, bulaşık makinesini çalıştıracağız ve hayat devam edecek. Fakat son yıllarda market rafları yalnızca ürünlerin bulunduğu yerler olmaktan çıktı. İnsanlar satın aldıkları ürünün hangi ülkede üretildiğini, şirketinin kime ait olduğunu, hangi markalarla bağlantısı bulunduğunu ve herhangi bir siyasi ya da toplumsal tartışmanın içinde olup olmadığını da araştırıyor.
Benim Renax hikâyem de tam olarak böyle başladı.
İlk Karakterimiz: “Önce Bilgiyi Toplayalım” Diyen Murat
O akşam konuyu arkadaş grubuna açtım. Murat hemen telefonunu çıkardı.
“Durun,” dedi. “Önce markanın sahibine bakalım. Boykot meselesinde en büyük hata, sosyal medyada gördüğümüz bir paylaşımı doğrudan gerçek kabul etmek.”
Murat'ın yaklaşımı biraz farklıydı. Duygusal tartışmaya girmek yerine konuyu parçalara ayırmayı seviyordu.
“Birinci soru: Renax kimin? İkinci soru: Nerede üretiliyor? Üçüncü soru: Boykot çağrısı yapan güvenilir bir kuruluş var mı? Dördüncü soru: Varsa boykot gerekçesi ne?”
Aslında oldukça basit bir yöntemdi.
Renax'ın resmi internet sitesine baktığımızda markanın Etap Kimya bünyesinde faaliyet gösterdiği, şirketin 2004 yılında Konya'da kurulduğu ve üretimin Konya Organize Sanayi Bölgesi'ndeki tesislerde gerçekleştirildiği belirtiliyor. Şirket, Renax'ı yüzde 100 yerli ve milli bir Türk markası olarak tanımlıyor.
Bu noktada Murat'ın yüzünde “mesele çözüldü” ifadesi belirdi.
Ama masadaki Zeynep hemen itiraz etti.
“Bir dakika,” dedi. “Yerli olması tek başına boykot edilmediğini kanıtlamaz. Şirketin ortaklık yapısı, faaliyetleri, ticari ilişkileri ve hakkında ortaya atılan iddiaları da ayrıca incelemek gerekir.”
İşte o anda sohbetin yönü değişti.
Zeynep'in Sorusu: “Peki İnsanlar Neden Boykot Ediyor?”
Zeynep meseleyi başka bir açıdan ele alıyordu. Onun için konu yalnızca şirket bilgisi değildi. İnsanların neden bir ürünü almamaya karar verdiği de önemliydi.
“Bir insan markette bir ürünü eline aldığında aslında yalnızca deterjan almıyor,” dedi. “Bazen değerlerini de satın alma kararının içine katıyor.”
Bu cümle üzerinde biraz düşündüm.
Gerçekten de tüketim alışkanlıkları tarih boyunca sadece fiyat ve kalite üzerinden şekillenmedi. Yerli üretim fikri, ekonomik bağımsızlık, işçi hakları, savaşlar, siyasi krizler, çevre sorunları ve insan hakları gibi meseleler zaman zaman insanların satın alma davranışlarını etkiledi.
Bugün sosyal medyada gördüğümüz boykot kampanyaları yeni gibi görünse de temel fikir oldukça eski.
İnsanlar geçmişte de “Param nereye gidiyor?” diye soruyordu.
Sadece bugünkü kadar hızlı bilgi paylaşımı yoktu.
Eskiden bir tüketici, bir şirket hakkında bilgi edinmek için gazete haberlerini, dergileri veya çevresindeki insanları takip etmek zorunda kalabilirdi. Bugün ise birkaç dakika içinde bir markanın üreticisini, şirket merkezini ve farklı kaynaklardaki iddiaları araştırabiliyoruz.
Fakat bu hızın bir bedeli de var: Yanlış bilgi de aynı hızla yayılabiliyor.
Renax'ın Peşinde Kaybolduğumuz İnternet Sayfaları
O gece birkaç farklı kaynağı karşılaştırdık.
Boykot.co, Renax'ın Türkiye'de Etap Kimya tarafından üretildiğini ve mevcut değerlendirmesinde markanın boykot edilmediğini belirtiyor.
Boykot Dedektifi de Renax'ı “boykot değil” kategorisinde gösteriyor ve markanın Türkiye'ye ait olduğunu belirtiyor.
BYKT.org da Renax'ı Türkiye menşeli ve alınabilir olarak listeliyor.
Üç farklı platformda benzer sonuca ulaşınca Murat rahatladı.
“Tamamdır. Boykot yok.”
Zeynep ise yine aynı sakinlikle cevap verdi:
“Hayır. Daha doğru cümle şu: İncelediğimiz kaynaklarda Renax'ın boykot edildiğini gösteren güvenilir bir kanıt bulamadık.”
Bu ayrım küçük gibi görünebilir ama bence hikâyenin en önemli noktalarından biri tam olarak buydu.
Çünkü “boykot edilmiyor” demekle “kesinlikle hiçbir kişi veya grup boykot etmiyor” demek aynı şey değil.
Bir markaya karşı sosyal medyada bireysel çağrılar yapılabilir. Bir internet sitesi farklı bir değerlendirme yapabilir. Başka bir platform başka bir liste oluşturabilir. Fakat bunların hepsi aynı ağırlığa sahip değildir.
Bir Marka Nasıl Boykot Listesine Girer?
Murat bu kez küçük bir not defteri çıkardı.
“Boykot konusunda ölçüt belirleyelim,” dedi.
Sonra şöyle sıraladı:
1. Markanın sahibi kim?
2. Şirket hangi ülkede faaliyet gösteriyor?
3. Ürün nerede üretiliyor?
4. Şirketin yabancı şirketlerle ortaklığı var mı?
5. Boykot iddiasının somut dayanağı bulunuyor mu?
6. Güvenilir bir kuruluş bu iddiayı doğruluyor mu?
7. Kaynak güncel mi?
Bence bu yaklaşım, yalnızca Renax için değil, herhangi bir marka için kullanılabilecek bir kontrol listesi.
Çünkü günümüzde “X markası boykot mu?” sorusu çok kolay soruluyor. Fakat asıl zor olan “Neden boykot?” sorusuna cevap verebilmek.
Bir markanın yabancı ülkelerde ürün satması, otomatik olarak o ülkenin malı olduğu anlamına gelmez. Bir şirketin başka firmalardan hammadde satın alması da tek başına belirli bir siyasi pozisyonun kanıtı değildir.
Ticaret zincirleri son derece karmaşık hale geldi.
Kadınların ve Erkeklerin Bakış Açısı Meselesi
Burada Zeynep ile Murat arasındaki konuşmanın ilginç bir tarafı daha vardı.
Murat olayları daha çok çözüm odaklı ele alıyordu. Verileri topluyor, soruları sınıflandırıyor ve sonuca ulaşmaya çalışıyordu.
Zeynep ise sürekli olarak “Bu bilgi insanları nasıl etkiliyor?” diye soruyordu.
Renax Boykot Ediliyor mu? Bir Market Rafının Önünde Başlayan Hikâye
Geçenlerde markette deterjan reyonunun önünde öylece kaldığımı fark ettim. Elimde alışveriş listesi, önümde onlarca farklı marka vardı. Normalde beş dakikada alıp çıkacağım bir ürün için telefonumu çıkarıp “Renax boykot mu?” diye aramaya başladım.
Asıl ilginç olan, sorunun kendisinden çok neden bu kadar önemli hale geldiğiydi.
Bir markanın deterjan olması, ilk bakışta oldukça sıradan bir mesele gibi görünüyor. Sonuçta çamaşır yıkayacağız, bulaşık makinesini çalıştıracağız ve hayat devam edecek. Fakat son yıllarda market rafları yalnızca ürünlerin bulunduğu yerler olmaktan çıktı. İnsanlar satın aldıkları ürünün hangi ülkede üretildiğini, şirketinin kime ait olduğunu, hangi markalarla bağlantısı bulunduğunu ve herhangi bir siyasi ya da toplumsal tartışmanın içinde olup olmadığını da araştırıyor.
Benim Renax hikâyem de tam olarak böyle başladı.
İlk Karakterimiz: “Önce Bilgiyi Toplayalım” Diyen Murat
O akşam konuyu arkadaş grubuna açtım. Murat hemen telefonunu çıkardı.
“Durun,” dedi. “Önce markanın sahibine bakalım. Boykot meselesinde en büyük hata, sosyal medyada gördüğümüz bir paylaşımı doğrudan gerçek kabul etmek.”
Murat'ın yaklaşımı biraz farklıydı. Duygusal tartışmaya girmek yerine konuyu parçalara ayırmayı seviyordu.
“Birinci soru: Renax kimin? İkinci soru: Nerede üretiliyor? Üçüncü soru: Boykot çağrısı yapan güvenilir bir kuruluş var mı? Dördüncü soru: Varsa boykot gerekçesi ne?”
Aslında oldukça basit bir yöntemdi.
Renax'ın resmi internet sitesine baktığımızda markanın Etap Kimya bünyesinde faaliyet gösterdiği, şirketin 2004 yılında Konya'da kurulduğu ve üretimin Konya Organize Sanayi Bölgesi'ndeki tesislerde gerçekleştirildiği belirtiliyor. Şirket, Renax'ı yüzde 100 yerli ve milli bir Türk markası olarak tanımlıyor.
Bu noktada Murat'ın yüzünde “mesele çözüldü” ifadesi belirdi.
Ama masadaki Zeynep hemen itiraz etti.
“Bir dakika,” dedi. “Yerli olması tek başına boykot edilmediğini kanıtlamaz. Şirketin ortaklık yapısı, faaliyetleri, ticari ilişkileri ve hakkında ortaya atılan iddiaları da ayrıca incelemek gerekir.”
İşte o anda sohbetin yönü değişti.
Zeynep'in Sorusu: “Peki İnsanlar Neden Boykot Ediyor?”
Zeynep meseleyi başka bir açıdan ele alıyordu. Onun için konu yalnızca şirket bilgisi değildi. İnsanların neden bir ürünü almamaya karar verdiği de önemliydi.
“Bir insan markette bir ürünü eline aldığında aslında yalnızca deterjan almıyor,” dedi. “Bazen değerlerini de satın alma kararının içine katıyor.”
Bu cümle üzerinde biraz düşündüm.
Gerçekten de tüketim alışkanlıkları tarih boyunca sadece fiyat ve kalite üzerinden şekillenmedi. Yerli üretim fikri, ekonomik bağımsızlık, işçi hakları, savaşlar, siyasi krizler, çevre sorunları ve insan hakları gibi meseleler zaman zaman insanların satın alma davranışlarını etkiledi.
Bugün sosyal medyada gördüğümüz boykot kampanyaları yeni gibi görünse de temel fikir oldukça eski.
İnsanlar geçmişte de “Param nereye gidiyor?” diye soruyordu.
Sadece bugünkü kadar hızlı bilgi paylaşımı yoktu.
Eskiden bir tüketici, bir şirket hakkında bilgi edinmek için gazete haberlerini, dergileri veya çevresindeki insanları takip etmek zorunda kalabilirdi. Bugün ise birkaç dakika içinde bir markanın üreticisini, şirket merkezini ve farklı kaynaklardaki iddiaları araştırabiliyoruz.
Fakat bu hızın bir bedeli de var: Yanlış bilgi de aynı hızla yayılabiliyor.
Renax'ın Peşinde Kaybolduğumuz İnternet Sayfaları
O gece birkaç farklı kaynağı karşılaştırdık.
Boykot.co, Renax'ın Türkiye'de Etap Kimya tarafından üretildiğini ve mevcut değerlendirmesinde markanın boykot edilmediğini belirtiyor.
Boykot Dedektifi de Renax'ı “boykot değil” kategorisinde gösteriyor ve markanın Türkiye'ye ait olduğunu belirtiyor.
BYKT.org da Renax'ı Türkiye menşeli ve alınabilir olarak listeliyor.
Üç farklı platformda benzer sonuca ulaşınca Murat rahatladı.
“Tamamdır. Boykot yok.”
Zeynep ise yine aynı sakinlikle cevap verdi:
“Hayır. Daha doğru cümle şu: İncelediğimiz kaynaklarda Renax'ın boykot edildiğini gösteren güvenilir bir kanıt bulamadık.”
Bu ayrım küçük gibi görünebilir ama bence hikâyenin en önemli noktalarından biri tam olarak buydu.
Çünkü “boykot edilmiyor” demekle “kesinlikle hiçbir kişi veya grup boykot etmiyor” demek aynı şey değil.
Bir markaya karşı sosyal medyada bireysel çağrılar yapılabilir. Bir internet sitesi farklı bir değerlendirme yapabilir. Başka bir platform başka bir liste oluşturabilir. Fakat bunların hepsi aynı ağırlığa sahip değildir.
Bir Marka Nasıl Boykot Listesine Girer?
Murat bu kez küçük bir not defteri çıkardı.
“Boykot konusunda ölçüt belirleyelim,” dedi.
Sonra şöyle sıraladı:
1. Markanın sahibi kim?
2. Şirket hangi ülkede faaliyet gösteriyor?
3. Ürün nerede üretiliyor?
4. Şirketin yabancı şirketlerle ortaklığı var mı?
5. Boykot iddiasının somut dayanağı bulunuyor mu?
6. Güvenilir bir kuruluş bu iddiayı doğruluyor mu?
7. Kaynak güncel mi?
Bence bu yaklaşım, yalnızca Renax için değil, herhangi bir marka için kullanılabilecek bir kontrol listesi.
Çünkü günümüzde “X markası boykot mu?” sorusu çok kolay soruluyor. Fakat asıl zor olan “Neden boykot?” sorusuna cevap verebilmek.
Bir markanın yabancı ülkelerde ürün satması, otomatik olarak o ülkenin malı olduğu anlamına gelmez. Bir şirketin başka firmalardan hammadde satın alması da tek başına belirli bir siyasi pozisyonun kanıtı değildir.
Ticaret zincirleri son derece karmaşık hale geldi.
Kadınların ve Erkeklerin Bakış Açısı Meselesi
Burada Zeynep ile Murat arasındaki konuşmanın ilginç bir tarafı daha vardı.
Murat olayları daha çok çözüm odaklı ele alıyordu. Verileri topluyor, soruları sınıflandırıyor ve sonuca ulaşmaya çalışıyordu.
Zeynep ise sürekli olarak “Bu bilgi insanları nasıl etkiliyor?” diye soruyordu.